Aktualności
Zawadzki, Seroczyński, Waszewski, Pniewski, Raczyński, Remiszewski niedziela, 05 września 2010 16:28 |  Wpisany przez darek |   
 Zawadzcy, Seroczyńscy, Waszewscy, Pniewscy, Raczyńscy i Remiszewscy Szlachta i bojarzy putni zamku drohickiego W XV i XVI wieku na ziemiach wchodzących w skład nadań królewskich lub książęcych na południowym Podlasiu mieszkały obok siebie rodziny szlacheckie wywodzące się z terenów Królestwa Polskiego, jak też osiadłe tu już dawniej rodziny bojarskie – ruskiego i litewskiego pochodzenia. Ich losy różnie się później potoczyły. Zawadzcy i dwa gniazda W powiecie sokołowskim znajdują się obecnie dwie wsie o nazwie Zawady. Jedna położona jest w pobliżu Kosowa Lackiego, druga w gminie Repki, niedaleko wsi Kożuchów. Obie te wsie są gniazdami rodzinnymi szlacheckich rodów podlaskich, które w XV i XVI w. przyjęły od nich tak samo brzmiące nazwiska – Zawadzcy. Jeśli chodzi o północne Zawady to dobra te przez cały wiek piętnasty należały do możnej rodziny Ciołków Kosowskich. Dopiero na początku kolejnego stulecia jeden z Kosowskich – Andrzej wydzierżawił ją szlachcicom Markowi i Andrzejowi herbu Brodzic ze Sterdyni. Według jednych dali oni początek rodzinie Zawadzkich z Zawad pod Kosowem, którzy później wieś tę dziedziczyli. Inni znowu są skłonni raczej poprzeć hipotezę, że północni Zawadzcy to jedna z gałęzi Kosowskich z Kosowa, choć na to dowodów nie ma. W przypadku Zawad południowych, historia miała się nieco inaczej. Dobra te jeszcze w XV w. należały do przedstawicieli rodu Kożuchowskich herbu Pierzchała. W wyniku podziałów pomiędzy spadkobierców Zawady Kożuchowskie stały się własnością jednej z gałęzi Kożuchowskich i najstarsze zachowane zapiski odnoszą się do Kożuchowskiego dziedzica Zawad w 1474 r. Rok później odnotowano zaś z Zawad Piotra Kożuchowskiego z żoną Małgorzatą, w 1477 r. Stanisława Kożuchowskiego z Zawad. Nie jest wykluczone, że ci Kożuchowscy nosili przydomek „Zawada”, od którego nowo założona osada przyjęła następnie nazwę Zawady. Odnotowano m.in. w 1501 r. dziedziczącego wówczas na Zawadach Jana Kożuchowskiego z zapisanym jego zawołaniem „Zawada”. Kożuchowscy, właściciele Zawad przyjęli następnie nazwisko Zawadzcy i w niepamięć odeszło stare – Kożuchowscy, choć jeszcze w 1528 r. i Kożuchowscy i Zawadzcy wystawili razem na popis pospolitego ruszenia trzech konnych żołnierzy. Pod koniec stulecia szesnastego podział na dwa odrębne rody był już całkowicie przeprowadzony. Seroczyńscy i Waszewscy Obecny Seroczyn zwano dawno temu Syroczynem. Jeszcze w XV i początkach XVI w. rozległe te dobra stanowiły rozbite na kilka odrębnych majątków działy, należące do różnych właścicieli, w tym i króla (tzw. królewszczyzna). Tu pierwsze zachowane wzmianki odnoszą się do lat 1447-1458, a pierwszym znanym z imienia współwłaścicielem części Seroczyna w początku piętnastego stulecia był Paweł de Syroczyno (na Seroczynie). Jego córką była Świętochna (1447), małżonka Andrzeja z Seroczyna. W 1454 r. doszło do jakiejś znaczniejszej transakcji pomiędzy Seroczyńskimi a ich sąsiadami posiadającymi swoje działy na dobrach Seroczyn. Wymienieni zostali w tym dokumencie Seroczyńscy z dopiskiem, że to bojarzy putni m.in.: Dymitr syn Raczka (czyli Rafała) i Jan, Szczepan oraz dwóch Dawidów z dopiskiem Mały i Duży w celu ich odróżnienia. W 1465 r. na częściach, i to znacznych, dóbr Seroczyn dziedziczyli jeszcze Chądzyńscy i Świejkowie. Ci odsprzedali wtedy duże połacie tamtejszej ziemi Karskim z Miedznej, a w wyniku koligacji rodzinnych majątek ten przeszedł następnie w ręce Wodyńskich. Jak wynika z dalszych zapisków ta część Seroczyna, jako dawna królewszczyzna, powróciła jeszcze w 1505 r. w ręce królewskie i została powtórnie i kilkakrotnie, w krótkich odstępach czasu, nadana. Ostatecznie w 1515 r. znalazła się w rękach Klimczyckich, a ci sprzedali je w 1531 r. magnatom Kiszkom. Starosta drohicki Piotr Kiszka stał się wówczas niejako bezpośrednim zwierzchnikiem bojarów z Seroczyna, czyli Seroczyńskich. Kiszkowie starali się za wszelką cenę nie pozwolić Seroczyńskim przeniknąć ze stanu bojarów putnych do stanu szlacheckiego. Nieformalna wojna trwała kilkadziesiąt lat. W 1553 r. bojarzy Seroczyńscy udowadniali przed sądem swoje pochodzenie szlacheckie, podając jako swój herb klejnot zwany Rogalą. Jednak w 1564 r. król Zygmunt August wziął stronę Kiszków i poddał bojarów Seroczyńskich ich władzy całkowitej, co pociągnęło za sobą ich stopniową deklasację. W 1528 r. Seroczyńscy mieli obowiązek dostarczyć na przegląd pospolitego ruszenia do pocztów pańskich dwóch konnych żołnierzy. Więcej szczęścia miała rodzina szlachecka Waszewskich vel Wasiewskich z Waszów lub Wasiów, dóbr które niegdyś rozlokowane były w bezpośrednim sąsiedztwie Seroczyna od strony Szwejków. Pierwszym ich znanym źródłowo przedstawicielem był Wasz (zdrobnienie od imienia Wawrzyniec) z Seroczyna herbu Rogala, piszący się pierwotnie z „Rudołtowa”– takim samym klejnotem, jak Seroczyńscy. Zresztą za pokrewieństwem Waszewskich vel Wasiewskich z Seroczyńskimi mogłoby przemawać i to, że ci pierwsi na początku też używali nierzadko nazwiska Seroczyński lub Serocki. Jednak może to być również skutkiem posiadania części dóbr Seroczyn i pisania się w dokumentach „de Seroczyn” W drugiej połowie XV w. odnajdujemy w dokumentach już czterech przedstawicieli tej rodziny, a na części dóbr Seroczyn. Przy drodze do Szwejk powstała wieś o nazwie Wasze lub Wasie, która zniknęła z map na przełomie XVIII i XIX w. W 1553 r. i Waszowie, i Seroczyńscy udowodniali swoje pochodzenie szlacheckie stawiając siebie nawzajem jako świadków i podając ten sam herb, czyli Rogalę. Zresztą w 1528 r. Waszowie wystawili tyle samo konnych, co Seroczyńscy, co świadczyć może o zbliżonym statusie majątkowym. Pniewscy i Raczyńscy Ród Pniewskich wywodzi się korzeniami ze wsi Pniewiski w parafii Przesmyki, niedaleko Kamianek Waniek. Najstarszym zapiskiem odnoszący się do tej rodziny i wsi jest adnotacja z 1454 r. o Piotrze Pniewskim (de Pniewiska) i jego siostrze Annie, żonie Wojciecha Nasiłowskiego. Późniejsze zapiski mówią jeszcze o innych dziedzicach w dobrach Pniewiski na Podlasiu. Chodzi tu o Macieja Pniewskiego na Pniewiskach (1458), Janie i Annie Pniewskich (1480) oraz Pawle z Pniewisk. Pniewscy z Pniewisk wystawili do przeglądu wojskowego do Drohiczyna w 1528 r. zaledwie jednego konnego żołnierza. Znacznie bogatsze i sięgające dalej w przeszłość są źródła dotyczące rodu Raczyńskich herbu Lubicz z Raczyn, położonych również na terenie parafii w Przesmykach. W 1438 r. w dokumentach pojawia się rycerz Wit de Raczyno. Mało tego, ten szlachcic rok wcześniej osobiście świadczył jako dworzanin i został wpisany w dokument wydany przez kancelarię hospodarską księcia Michała, syna Zygmunta. Zresztą, w 1444 r. Wit Raczyński piastował już godność sędziego ziemskiego bielskiego i oprócz Raczyn posiadał także dobra Dłubowo w ziemi drohickiej, gdzie ufundował nawet kościół w 1465 r. Zmarł jednak bezpotomnie a jego rozległy majątek przeszedł w większości w ręce krewnych żony – Steczków. Jak wynika z badań przeprowadzonych przez historyka Tomasz Jaszczołta na Raczynach w dalszym ciągu dziedziczyli Raczkowie – Raczyńscy byli to najprawdopodobniej bracia sędziego Wita np. Benedykt Raczyński (1442), który w imieniu swoim i reszty dziedziców Raczyn wiódł spór z sąsiadami – Lipińskimi. Ci Raczyńscy wystawili do popisu pospolitego ruszenia w 1528 r. trzech konnych żołnierzy. Remiszewscy vel Rębiszewscy Również niedaleko wspomnianego już wcześniej Kożuchowa, a w bezpośrednim sąsiedztwie okolicy szlacheckiej zwanej Krasnodębami na pograniczu parafii sokołowskiej i kożuchowskiej położone były dobra nazywane dawniej Rembiszewem i dzielone następnie na wsie Rębiszewo Truski i Rębiszewo Chrome. To dzisiejsze miejscowości Remiszew Duży i Remiszew Mały. Po raz pierwszy wymieniono tę okolicę w 1448 r. Nie ma jednak konkretnych informacji, dlatego badacze mają podzieloną opinię dotyczącą początków rodu Remiszewskich, zapisywanych jeszcze w XVIII w. jako Rembiszewscy. Jedni identyfikują ich jako gałąź rodziny Krasnodębskich, drudzy jako odrębny ród szlachecki, a trzeci wskazuj± nawet ich pierwotne gniazdo tj. Rębiszew na pograniczu północnego Mazowsza i Podlasia przydając im herb Jastrzębiec. W 1476 r. pojawił się w dokumentach niejaki Mikołaj de Rębiszewo, część majątku należała też do księdza Wojciecha Remiszewskiego. Znamy też kolejnych przedstawicieli tej rodziny z drugiej połowy XV w.: Stanisława Remiszewskiego (1482) i Tomasza Remiszewskiego (1485). Na początku XVI w. duża część Remiszewa należała również do rodziny Mleczków, potem zaś ich krewnych – Steczków, a po nich do książąt Drucko-Lubeckich, m.in. właścicieli niedalekiego Rogowa. DARIUSZ KOSIERADZKI Dane uzupełniające: PNIEWSCY Najstarsze zapisy w księgach drohickich z XV w.: 1482 r. Jan Pniewski 1483 r. Paweł z Pniewisk Przysięga na wierność Koronie Drohiczyn 1569 r.: Kurowski - Piotr Kurowski z Pniewisk Pniewiska: Stanisław syn Bartosza Wojciech syn Jakuba Jakub syn Stanisława Stanisław syn Jana Mikołaj syn Pawła Jan syn Jakuba Bartosz syn Jerzego Jan syn Jerzego Maciej syn Jana Popis pospolitego ruszenia Radoszkowice 1567 r.: wieś Pniewiski: Stanisław syn Bartłomieja - koń, arkabuzer! Wojciech Pniewski syn Jakuba wysłał sługę pieszo z rohatyną Mikołaj Trębicki - koń Stanisław syn Jana - koń, siekiera Maciej syn Jerzego - koń, rohatyna Maciej syn Jana - pieszo Bartłomiej syn Jerzego - klacz Jan syn Jakuba - koń, miecz Piotr syn Marcina - koń, siekiera Jakub "Przedbor?" - koń Maciej syn Jana - koń, kord Zygmunt Zaleski stawił sługę swego - Augustyna Kurowskiego - koń, zbroja a sam w poczcie pańskim "Iliniczów" (ros.) RACZYŃSCY Najstarsze wpisy w księgi: 1476 lub 1477 r. Abraham Raczyński 1479 r. Abraham Raczyński 1481 r Abraham de Raczyno 1481 i 1482 i 1483 r. (trzykrotnie) Abraham z Raczyna Raczyński Przysięga na wiernośc Koronie Drohiczyn 1569 r.: Raczyno: Lenart syn Wojciecha Marcin syn Macieja Mikołaj syn Lenarta Jan syn Bartosza Abraham syn Andrzeja Stanisław syn Macieja Walenty syn Stanisława Mikołaj "Pliszka" syn Andrzeja Pliszki Wawrzyniec syn Andrzeja Lipeński (Lipiński) Maciej syn Jakuba Andrzej Raczyński Wojciech syn Stanisława Barbara wdowa po Macieju Wojciech syn Jana Jan "Ziółko" i za wdowę Katarzynę Łukasz syn Stanisława Jan syn Andrzeja Popis pospolitego ruszenia 1567 r. Radoszkowice: Marcin syn Macieja - pieszo, kord Marcin syn Wojciecha - klacz, rohatyna Lenart syn Wojciecha - klacz, miecz, rohatyna Andrzej syn Macieja wysłał sługę ..... (nieczytelne ros.) - klacz, rohatyna a sam w poczcie wojewody nowogrodzkiego Jan syn Macieja Lisowski - pieszo, kord Stanisław syn Macieja - klacz, miecz wdowa Matysowa wysłała sługę Stanisława Obudzyńskiego? - pieszo, rohatyna Łukasz Łęczycki (Łęczycka) - klacz, kord, siekiera Wojciech syn Jana - klacz, kord, siekiera Jakub Supełka? żupeła? (ros.) - pieszo, rohatyna wdowa Stanisławowa (żona Stanisława) wysłała syna pieszo z rohatyną Walenty Przesmycki od żony - klacz, rohatyna Wojciech syn Rafała - pieszo, siekiera z kijem!!! Mikołaj Żułka? syn Lenarta - klacz, miecz Jan Żułka? - pieszo, rohatyna Mikołaj Pliszka od żony pieszo z rohatyną Daniel syn Macieja - klacz, rohatyna Stanisław syn Marcina - pieszo z rohatyną wdowa Hieronimowa stawiła syna Grzegorza - pieszo Wojciech syn Marcina "Bzdzielik?" przysłał Skolimowskiego - klacz, rohatyna, miecz, siekiera Abram (Abraham) syn Matysa - klacz, miecz od Barbary Raczyńskiej Stanisławowej Łukasz Bujno stawił sługę Lenarta na klaczy z mieczem REMISZEWSCY vel Rębiszewscy vel Rembiszewscy Najstarsze wpisy w księgi drohickie z XV w.: 1482 r. Wojciech ksiądz z Rębiszewa? 1481 r. Mikołaj z Rębiszewa Dominikowicz (syn Dominika) Przysięga na wiernośc Koronie Drohiczyn 1569 r.: Rembiszewo (Remiszew): Andrzej syn Stanisława Mikołaj syn Stanisława Baltazar syn Stanisława Jan syn Jakuba Walenty syn Marcina Wojciech syn Mikołaja Stanisław syn Macieja Wawrzyniec syn Macieja Kamianka Lacka: Andrzej Rembiszewski i od żony swojej dziedziczki Popis pospolitego ruszenia 1567 r.: "Rembisze Wochery??? (ros.): Remiszew Truszki??? Stanisław syn Macieja Papa wysłał syna Andrzeja z Rębiszowa i z kamianki i z żony części - klacz, miecz Stanisław syn Macieja Truszka? - klacz, miecz Jan syn Jakuba z matką swą - klacz Wojciech syn Mikołaja - klacz, miecz Walenty syn Marcina - klacz, miecz Stanisław syn Macieja "Trusko" - koń, miecz Rębiszewo Chrome (Remiszew): Mikołaj syn Stanisława z bratem swoim Marcinem z części swojej Rębiszewa stawili - koń Lasota wysłał syna Jana - klacz Marcin syn Stanisława - koń ZAWADZCY (niektórzy utrzymują, że pochodzą od Kożuchowskich, ewentualnie, że mieli wspólnego przodka) Przysięga na wierność Koronie Drohiczyn 1569 r.: Jan syn Mikołaja Zawadzki za synowca swego Więcława lat niemającego Abram syn Jakuba Bartosz syn Abrama Piotr syn Serafina Jakub syn Abrama Gotard z synami Pawłem i Zygmuntem Gotard syn Jakuba Wojciech syn Jakuba - woźny Jan Zawadzki Więcław syn Macieja Andrzej syn Marcina Paweł syn Marcina Piotr syn Serafina Salomon syn Adama szlachetny Sobieski syn Szczęsnego Maciej syn Rafała Andrzej syn Rafała Salomon syn Rafała Jan syn Marcina Andrzej syn Macieja Mikolaj rzeczony Juguda (???) Serafin syn Wojciecha Maciej syn Wojciecha Jan syn Andrzeja Poprawiony (poniedziałek, 06 września 2010 06:28) |
Błoński herbu Nałęcz, Lubicz i Ślepowronpiątek, 03 września 2010 14:26 | Wpisany przez darek |
Błońscy herbów Nałęcz, Lubicz i Ślepowron Wielkoksiążęce nadanie Witolda W 1420 r. wielki książę litewski Witold nadał lub potwierdził wcześniejsze nadanie rozległych dóbr Błonie na Podlasiu. Jego właściciele rychło zaczęli używać nazwiska Błońscy. Majątek gniazdowy Błońskich jeszcze w tym samym stuleciu uległ podziałowi i częściowej wyprzedaży i powstały dwie odrębne wsie zwane Błoniami Wielkimi (dziś Duże) oraz Błonie Małe, lokalnie zwane też Błoniczkiem. Osiedli tu Błońscy nieczuli się w tej okolicy bynajmniej obco, za najbliższych sąsiadów mieli przecież innych szlacheckich właścicieli pochodzących z terenów Królestwa Polskiego tj. Krasnodębskich, Bielińskich, Wojewódzkich, Kożuchowskich, czy Kobylińskich. Kolejny zachowany zapis piętnastowieczny odnoszący się do tego rodu pochodzi z 1441 r., wtedy Andrzej Błoński wraz z małżonką Katarzyną sprzedali spory szmat ziemi wydzielony ze swoich dóbr Błonie – Tomaszowi i Przecławowi Bielińskim z Bielan. Równie stare informacje przytacza w swojej pracy historyk Włodarski wzmiankując w dokumentach pod rokiem 1458 Mikołaja i Stanisława z Błonia herbów Lubicz i Ślepowron oraz w 1464 r. Andrzeja, Tomasza i Wojciecha z Błonia herbu Lubicz. Na podstawie tych informacji niektórzy przyjmują za pierwotny herb Błońskich Lubicz, czasami Ślepowron, lub nawet oba, a nie klejnot Nałęcz, który pojawił się w źródłach stosunkowo późno w stuleciach XVII i XVIII, kiedy to zapomniano o starym. Podział dóbr i przydomki W 2 poł. XV w. rodzina Błońskich staje się coraz to liczniejsza, podziały dawnej ojcowizny, spory o granice posiadłości pomiędzy rodzeństwem, kuzynami oraz zatargi o podobnym tle z sąsiadami znajdując oddźwięk w dokumentach kancelarii sądu ziemskiego drohickiego z lat 1473-1484. Dzięki tym źródłom znamy imiona kolejnych przedstawicieli rodu i innych dziedziców na Błoniu np. Krystyn, który z bratem Pawłem wytoczyli proces Dorocie z Błonia. Oprócz nich pojawiaj± się inni w osobach: Jana Błońskiego, syna Tomasza, Macieja, Wszebora, Bolesty, Stanisława, jak też Jadwigi, córki Myszka, Jana zwanego Przechowiczem, Andrzeja, Bartłomieja, Chrzczona i Małgorzaty Wszeborowej. W 1484 r. pojawia się w dokumentach również Anna ze Stanów, córka Myślibora, która kupiła ziemię w Błoniu od Jana „Przecha” Błońskiego. W 1510 r. Agnieszka z Zaliwskich wdowa po Janie Błońskim odsprzedała zaś swój posag tj. Ziemię znajdującą się w Zaliwiu. Synem Jana Błońskiego i Agnieszki z Zaliwskich był Jan, a wnukiem Piotr Błoński. W 1528 r. na przegląd pospolitego ruszenia do Drohiczyna stawiło się czterech konnych z Błonia pod Sokołowem. Osobno i to na dodatek z trzema żołnierzami przybył najbogatszy wtedy Błoński – Jan. Na podobną paradę wojskową do Radoszkowic na Białorusi, która miała miejsce w 1567 r. stawiło się ogółem z Błonia Dużego i Małego 24 zbrojnych, w tym 16 konno a 8 pieszo. Najzamożniejszymi byli wówczas Maciej Błoński, syn Sebastiana i jego stryj Jakub, którzy wystawili z obu wsi trzech konnych, uzbrojonych w rohatyny. W 1569 r. przysięgę na wierność Koronie po przyłączeniu województwa podlaskiego do Polski złożyło w Drohiczynie z naszej okolicy 18 Błońskich. Z Błonia Wielkiego byli to synowie Jana, Adama, Macieja i Stanisława Wszeborów oraz potomkowie Włodzimierza, Mikołaja i Sebastiana Błońskich. Z Błonia Małego towarzyszyło im dwóch synów Mikołaja i czterech Jana Błońskiego. Już wtedy w rodzie wykształciły się odrębne gałęzie rodzinne używające przydomków: Wszebór, Złotkowicz, Wróblik, Bembnar, Górka, Zielonka, Chrośnicz i Horka. Podczas spisu opłacających podatek nadzwyczajny z 1580 r. odnotowano pięciu głównych właścicieli Błonia Dużego i Małego, którzy reprezentowali też liczną rzeszę drobniejszych posiadaczy tamtejszej ziemi. Byli to: Paweł i Walenty Błoński z Błoniczka (2,5 włóki), Mateusz Błoński z Błonia Wielkiego i Strusów (5 włók) oraz Szczęsny Horka z Błonia (10 włók) i wżeniony tu Maciej Paczóski (0,5 włóki osiadłej z dwiema rodzinami chłopskimi). Potajemny romans i porwanie Pod koniec lat osiemdziesiątych szesnastego stulecia głośna była sprawa porwania Anny z Błońskich, córki Grzegorza Wszebora, a żony Piotra Krasnodębskiego, dziedziczki na Krasnodębach Kasmach i Rafałach. Została ona uprowadzona za swoim cichym przyzwoleniem przez dawnego kochanka Kacpra Krasnodębskiego, właściciela części na Krasnodębach, Remiszewie i Bachorzy, któremu wcześniej jako protestantowi rodzice Anny – katolicy odmówili jej ręki. Do zuchwałego porwania doszło w 1588 r., młodzi uciekli następnie do Sokołowa, gdzie w miejscowym zborze kalwińskim wzięli potajemnie ślub. Oczywiście prawowity małżonek Anny – Piotr Krasnodębski nie mogąc nic wskórać sam upomniał się o nią na drodze sądowej. Jeszcze w lutym 1589 r. sprawa ta znalazła finał na zjeździe generalnym warszawskim. Wydano tam wyrok nakazujący Kacprowi zwrot porwanej i zapłacenie wysokiej grzywny. Porywacz jednak nie podporządkował się nakazowi sądowemu, zatem w kwietniu tegoż roku sąd zaostrzył karę i przykazał jego aresztowanie, do czego jednak chyba nie doszło. Według miejscowej tradycji potomkom Kacpra Krasnodębskiego i Anny z Błońskich nadano przydomek „Kochanki”, który przetrwał próbę czasu i używany jest lokalnie w odniesieniu do jednej z gałęzi rodzinnych Krasnodębskich nawet dziś służyli wiernie ojczyźnie W 1670 r. Jan Wawrzyniec Błoński syn Wojciecha był komornikiem drohickim, a w 1733 r. Maciej Błoński porucznikiem w chorągwi królewskiej. Wcześniej, za obiorem króla Augusta II Mocnego opowiedzieli się Krzysztof i Szczęsny Błoński w województwa podlaskiego. Dzięki udowadnianiu szlachectwa przez niektórych przedstawicieli rodu Błońskich już po rozbiorach mamy nieco więcej informacji dotyczących ich przodków, choć najwięcej możemy się dowiedzieć z osiemnastowiecznych metrykaliów parafialnych to jednak inne źródła pozwalają znacznie rozszerzyć tę wiedzę. Na przykład żyjący w 2 poł. XVII w. Szymon Błoński miał syna Kazimierza, który w 1727 r. nabył część wsi Krynki Rogale. Ów Kazimierz miał dwóch męskich potomków Kazimierza i Walentego. To synowie tego ostatniego Baltazar i Jan Błońscy dokupowali ziemię w Krynkach w 1773 i 1777 r. Z kolei Grzegorz Błoński w 1737 r. nabył część Strusów od Nasiłowskich. Jego syn Walenty ożenił się z Justyn± Strus i w 1781 r. uczynił dla niej zapis na Strusach. Walenty Błoński legitymował się ze szlachectwa przed Austriakami w 1804 r. W 1745 r. Maciej Błoński – podczaszy drohicki żonaty był z Teodorą Mąkolską, z którą miał syna Teodora, ten zaś Aleksandra. Aleksander Błoński stawał przed Heroldią rosyjską w 1838 r. W 1765 r. komornikiem granicznym drohickim był Tomasz Błoński. Jego potomkami byli Andrzej, następnie Jakub i Mikołaj, który udowodnił szlachectwo w 1861 r. Na podstawie przeprowadzonej w 1786 r. transakcji sprzedaży części Błonia Małego Tarkowskim uznano przynależność do uprzywilejowanego stanu Wojciecha Nałęcza Błońskiego, syna Franciszka i Wiktorii z Radzikowskich. W spisie szlachty Pawliszczewa odnajdujemy też innych Błońskich, którzy zostali wpisami w rejestr szlachty austriackiej Galicji Zachodniej, w której skład wchodziły tereny późniejszego powiatu sokołowskiego. W 1804 r. wylegitymowali się z wynikiem pozytywnym m.in. Józef Błoński syn Michała z Brodacz i Błonia, Stefan Błoński syn Jakuba, a wnuk Walentego z Błonia, Ignacy Nałęcz Błoński syn Franciszka, a wnuk Pawła z Błonia oraz Antoni Błoński syn Wawrzyńca i Antoniny Demideckiej z Błonia. Współczesność i Błońscy Według danych sprzed paru lat w Polsce zamieszkuje ponad 4,5 tys. osób posługujących się nazwiskiem Błoński. Oczywiście nie wszyscy oni pochodzą od Błońskich z Błonia pod Sokołowem, jednak znacząca większość z blisko 250 ludzi mieszkających na terytorium dawnego województwa siedleckiego to nasi Błońscy. Dla porównania liczebność najbliższych sąsiadów Błońskich przedstawia się w sposób następujący: Bielińscy – w Polsce - 6.112 (Siedleckie – 283), Wojewódzcy – 1775 (Sd. -265), Brodaccy – 1042 (Sd. - 40), Krasnodębscy – 2002 (Sd. - 483), Kożuchowscy – 1770 (Sd. 181) i Kobylińscy – 3888 (Sd. 395). Błońscy zamieszkuj± w powiecie sokołowskim m.in. w Sokołowie Podlaskim, Błoniu Dużym i Małym, Brodaczach, Budach Kupientyńskich, Jabłonnie Lackiej, Kanabrodzie, Kowiesach, Kożuchowie, Kudelczynie, Łazowie, Skorupkach, Wiechetkach Małych, Wojewódkach Górnych, Wyrozębach Konatach i Zembrowie. DARIUSZ KOSIERADZKI Dane uzupełniające: Najstarsze wpisy w księgi drohickie: 1473 r. Krystyn de Błonie i brat Paweł przeciw Dorocie stamtąd 1473 r. Jan z Błonia 1473 r. Agnieszka, Tomasz de Błonie przeciw Krystynowi 1474 r. Mikołaj Zaleski z Błonia 1474 r. Jan syn Tomasza z Błonia 1474 r. Maciej z Błonia 1474 r. Jan z Błonia, Stanisław Kożuchowski 1475 r. Wszebor z Błonia 1475 r. Bolesta z Błonia 1475 r. Jan Błoński, Stanisław z Błonia 1476 r. Jadwiga córka Myszka z Błonia 1476 r. Krystyni Jan bracia z Błonia 1476 r. Maciej Kożuchowski i Jan Przechowicz z Błonia 1476 r. Andrzej Błoński, Adam syn Jakuba Kożuchowski 1476 r. Piotr Połaski pozwał Jana Przechowicza z Błonia 1476 r. Jan i Stanisław z Błonia 1476 r. Bartłomiej z Błonia syn o. Notarii 1477 r. Paweł z Błonia 1479 r. Jakub Kożuchowski i Jan Błoński 1479 r. Jan syn Tomasza Błoński 1482 r. Stanisław Kożuchowski, Chrzczon z Błonia, Szymon Krasnodębski, 1483 r. Mikołaj z Błonia 1484 r. Małgorzata Błońska Wszeborowa 1484 r. Jan Przech z Błonia z bratankiem Stanisławem sprzedali ziemię Annie z Myśliborów (? Anna ze Stanów córka Myślibora?) inne: 1441 r. Andrzej z Błonia z małżonką Katarzyną sprzedał pół Błonia Tomaszowi i Przecławowi z Bielon 1420 r. nadanie wielkiego księcia Witolda wsi Błonie w parafii Kożuchówek (z wywodów Semkowicza): 1458 r. Drohiczyn: Mikołaj i Stanisław de Błonie - herby Lubicz i Ślepowron 1464 r. Drohiczyn: Andrzej, Tomasz, Wojciech de Błonie - herb Lubicz Przysięga na wierność Koronie po przyłączeniu województwa podlaskiego do Polski 1569 r. Drohiczyn: Błonie Wielkie: Maciej Błoński syn Jana Adam syn Jana Maciej syn Adama Grzegorz syn Macieja Wszebor Jan syn Stanisława Wszebor Andrzej syn Włodzimierza Sebastian syn Jana Tomasz syn Mikołaja Stanisław syn Mikołaja Maciej syn Sebastiana Jakub Błoński dziedzicowie z Błonia, Kusiów(?) etc. Błonie Małe: N. (?) Błoński syn Mikołaja N. (?) syn Mikołaja Walenty Jan Paweł Jakub syn Jana dziedzicowie z Małego Błonia Adam syn Stanisława dziedzic z Wielkiego Błonia Popis pospolitego ruszenia Radoszkowice koło Mińska na Białorusi (dawniej Litwa) 1567 r.: Błonie Wielkie: Maciej syn Jana - pieszo, miecz Adrian (?) Złotkowicz - pieszo, miecz Marcin syn Pawła Szygnowicz? - klacz, miecz Piotr Wszebór wysłał syna Mikołaja - klacz, miecz Matys syn Adama - klacz, miecz wdowa po Mikołaju wysłała sługę pieszo z mieczem Tomek syn Mikołaja Wróblik - pieszo, rohatyna Erazm syn Mikołaja "Bembnorow?" - klacz Szczęsny Górka syn Piotra wysłał najmitę Piotra Wszebora - klacz Sebastian syn Jana Wszebor wysłał syna Andrzeja na klaczy Maciej syn Sebastiana ze stryjami Jakubem z Błonia i Błonia Małego etc. stawił trzy konie i rohatyny Paweł Wszebor - klacz, miecz Adam syn Jana - pieszo, miecz Grzegorz Wszebor wysłał syna Wojciecha - klacz, miecz Stanisław Wróbel syn Mikołaja - pieszo, kord Maciej Wszebor wysłał syna Grzegorza - klacz, kord Błonie Małe: Walenty syn Krzysztofa - klacz, kord Grzegorz Zielonka - klacz, miecz Jan syn Lenarta - pieszo, miecz Adam Zielonka - klacz, miecz Paweł "Chrośnicz?" wysłał syna - klacz, miecz wdowa Begnorowa? wysłała syna - pieszo, miecz Fragmenty z książki „Sokołów Podlaski. Dzieje miasta i okolic” pod red. G. Ryżewskiego, Sokołów Podlaski 2006, z rozdziału „Osadnictwo lewobrzeżnej części ziemi drohickiej w XV i na pocz. XVI w. – okolice Sokołowa, Węgrowa i Mord. T. Jaszczołt: „…dla okolicy Błonie znamy pełen tekst przywileju nadawczego księcia Witolda, zachowany w pełnej kopii. Według niego odbiorcą nadania był niejaki Jan z Obrązowicz (de Obrązovicze), który otrzymał wieś Błonie w ziemi drohickiej, niedaleko rzeki Liwiec (Livyecz) na prawie lennym z obowiązkiem służby wojskowej, ze wszystkimi użytkami z wyjątkiem barci. Dokument został wystawiony przez Witolda w Bersztach na Litwie. W kopi zapisana jest data roczna 1420, jednak zarówno data dzienna – sobota w dzień św. Grzegorza, jak i świadkowie dokumentu: Mikołaj Sepieński sędzia ziemski poznański, Jakub Kobylański, marszałek dworu, Mikołaj Czechowski, sekretarz, Iwaszko Moniwid i Radziwiłł, marszałek hospodarski dowodzą, że dokument faktycznie wystawiony był w 1429 r. Nie wszyscy późniejsi dziedzice Błonia byli potomkami Jana z Obrązowicz. W 1441 r (lub 1451) Andrzej z Błonia z żoną Katarzyną sprzedał pół Błonia Tomaszowi i Przecławowi z Bielan. Błonie już w 1 poł. następnego wieku dzieliło się na Duże i Małe. Może więc powyższa sprzedaż była początkiem tego podziału. W 1458 r. występowali Mścisław i Wojciech z Błonia oraz Andrzej. W 1458 r. starosta drohicki nałożył vadium pomiędzy Mikołaja, Wojciecha i Stanisława z Błonia herbu Lubicz oraz pomiędzy ród Ślepowronów. W 1464 r. sąd drohicki nałożył vadium pomiędzy Andrzejem niegdyś z Błonia, a Tomaszem z Błonia i jego synami herbu Lubicz. Jeden z tych synów miał na imię Wojciech. Ci Błońscy byli więc herbu Lubicz. Z pewnością jednak siedziały tu rodziny innych herbów. W 1474 r. występował Maciej Kuczaba z Błonia, a w l. 1475 – 1485 Bolesta z Błonia. Przydomki ich obydwu były tożsame z nazwami herbów, którymi się zapewne posługiwali. Późniejsze herbarze podawały także Błońskich z ziemi drohickiej z herbem Nałęcz… Tomasz z Błonia żonaty z Agnieszką nie żył już w 1473 r. Jego synem był Jan „Tomkowicz” występujący w l. 1474 – 1485. Przecław (Przeczek), brat Tomasza, również miał syna o imieniu Jan, który w odróżnieniu od brata stryjecznego był nazywany Przeczkowicz, lecz nie zawsze. Stąd problemy w ich odróżnianiu. Paweł z Błonia w 1467 r. otrzymał od Mikołaja Sokołowskiego wójtostwo w Rogowie. Jego żoną była Anna ze Stanów. Braćmi Pawła byli także Krystyn (Chrzczon) i Jan z Błonia występujący z l. 1473 – 1495. Mogli oni być synami Tomasza zmarłego przed 1473 r. W l. 1475 – 1484 występowali: Wszebor z Błonia, którego żoną była Małgorzata, Mikołaj Zalasek z Błonia i Maciej Cygan z Błonia. W 1483 r. pojawił się Mikołaj syn Wszebora z Błonia. Częśc Błonia posiadał również pisarz ziemski drohicki Jan, który jak wiemy pisał się wcześniej z Krasnodębów. Pisarz Jan zmarł w 1475 r. o odtąd występowała wdowa po nim Agnieszka, która była poświadczona w źródłach w l. 1475 – 1483. Była ona jego drugą żoną. Natomiast pierwsza pochodziła z Księżopola. Z niej Jan miał synów Bartłomieja, Piotra i Pawła występujących w l. 1476 – 1483. Bracia ci cały czas pisali się z Błonia… W 1485 r. Bartłomiej i Piotr pozwali swoją macochę Agnieszkę o posag matki i stawili swych wujów z Księżopola, którzy zeznali, że dali swej siostrze 80 kop posagu. Jan Przechowicz z Błonia miał także częśc wsi Zaliwie w ziemi liwskiej, gdyż w 1477 r. razem z bratankiem Stanisławem zastawił je Janowi Kożuchowskiemu… W 1528 r. Błońscy stawili do popisu 4 konie, natomiast Jan Błoński stawił się samotrzec, tzn. sam z dwoma towarzyszami. W 1539 r. Elżbieta wdowa po Janie Błońskim testamentem przekazała kościołowi w Skibniewie 8 kop gr ze swego wiana zapisanego przez męża na Bachorzy, a kościółowi w Sokołowie resztę wiana z Bachorzy i Przeździatki…” Poprawiony (niedziela, 05 września 2010 07:03) Księżopolski herbu Lubicz, Jastrzębiec, Ślepowronpiątek, 03 września 2010 14:24 | Wpisany przez darek |
Poprawiony (niedziela, 05 września 2010 06:49) Wrzosek i Tarkowskipiątek, 03 września 2010 14:23 | Wpisany przez darek |
Wrzoskowie herbów Dołęga i Leliwa oraz Tarkowscy herbu Cholewa Podlaskie rody szlacheckie ze wsi Wrzoski i Tarków Najstarsze zachowane wzmianki w źródłach dotyczące przedstawicieli zarówno Wrzosków herbu Dołęga, jak i Tarkowskich herbu Cholewa sięgają drugiej połowy piętnastego wieku. Heraldycy i genealogowie, m.in. Alfred Znamierowski w „Herbarzu rodowym”, przydają Wrzoskom herby Dołęga i Leliwa, Tarkowskim zaś Klamry, czasem też Cholewa. Jest też inny niż podlaski ród Tarkowskich na Mazowszu herbu Kościesza. Piętnastowieczni protoplaści Jeśli chodzi o Tarkowskich herbu Cholewa z terenów parafii Przesmyki, w piętnastowiecznych dokumentach kancelarii sądu w Drohiczynie odnajdujemy ich kilkakrotnie. W latach 1472–1482 wzmiankowany jest jako pierwszy Mikołaj Tarkowski zwany Cholewą. W 1477 r. wymienia się go wraz z sąsiadem Markiem Pliszką, zaś w 1481 r. z Pawłem de Tarkowo i Maciejem Tarkowskim, a w 1482 r. z Maciejem z Paprotni Podawczyc (Paprotnia Podawce). W 1483 r. pojawia się też niejaki Piotr z Tarkowa Poświętnego z Czamborową, zięciem Janem i córką Barbarą. Wrzosków, mających swoje pierwotne gniazdo rodowe we wsi Wrzoski pomiędzy Miedzną a Skibniewem, w 1473 r. reprezentuje w drohiczyńskim sądzie Mikołaj de Wrzoski. W tym samym roku odnotowano toczący się proces pomiędzy reprezentującym państwo urzędnikiem Bartoszem, a Małgorzatą żoną Mikołaja Wrzoska z Wrzosek. Inni Wrzoskowie znani z dokumentów drohiczyńskich to: Michał Wrzosek (1475 r.), Leonard de Wrzoski (1479 r.), Piotr Wrzosek z Węgrowa (1481 r.) i Jan Wrzosek też z Węgrowa (1483 r.) oraz Michał Wrzosek de Telaki i Katarzyna Wrzoskowa żona Stanisława (1481 r.). Wrzoskowie przysięgają Koronie Podczas przysięgi na wierność Koronie po przyłączeniu województwa podlaskiego do Polski, która miała miejsce w Drohiczynie 14 maja 1569 r., z Wrzosek przybyło aż 35 współdziedziców tych dóbr. Dla odmiany z Tarkowa Małego i Wielkiego stawiło się wówczas na zamku drohickim kilkunastu szlachciców. Znaczna liczba Wrzosków i Tarkowskich, jak też innych spokrewnionych z nimi rodzin przybyła do Radoszkowic koło Mińska na Białorusi w 1567 r. na popis pospolitego ruszenia województwa podlaskiego. Z Wrzosek stawiło się wtedy 31 dziedziców. Dzięki zachowanemu spisowi wiemy jak byli uzbrojeni wówczas mieszkańcy Wrzosek. Tylko dziewięciu z nich przybyło konno, reszta –pieszo, co już świadczy o ich stanie zamożności. Wśród konnych przedstawicieli rodu Wrzosków byli: Jakub, Jan syn Abrahama, Bartosz syn Mikołaja, Jan, w którego imieniu wysłano sługę, Stanisław syn Stanisława, Szczęsny syn Stanisława, Maciej syn Jana i najzamożniejszy z nich Mikołaj Wrzosek syn Jakuba uzbrojony jako jedyny w broń palną tzw. arkabuzer. Pozostali posiadali broń białą, przeważały miecze, kordy i rohatyny. Konno do Radoszkowic stawili się również z Wrzosek Walenty Niepiekło i Andrzej Wyszomierski. Podczas uiszczania specjalnego podatku wojennego w 1580 r. tą niezliczoną rzeszę drobnych właścicieli reprezentowali we Wrzoskach Stanisław i Paweł Wrzoskowie, którzy w imieniu pozostałych właścicieli zapłacili opłatę od 10 włók ziemskich należących do wsi. Popis pospolitego ruszenia Tarkowscy i inni właściciele dóbr Tarków stawili się na przegląd wojskowy w liczbie 28 żołnierzy. Już po ilości konnych wystawionych przez wsie Tarków Mały i Wielki można zorientować się, że była to szlachta zamożniejsza, bowiem na koniach przybyło aż 21 szlachciców. Jednym z bogatszych był niewątpliwie Matys Tarkowski, posiadacz ziemi w Tarkowie Małym i Pliszkach. Ale był i Jakub Tarkowski syn Macieja, który za jedyne uzbrojenie miał kij. Wśród Tarkowskich z Tarkowa Małego były też odrębne linie rodzinne, posiadające – w celu odróżnienia ich od pozostałych Tarkowskich – przydomki, np. Soborek czy Pepko. Tarkowscy Soborkowie to: Matys syn Macieja oraz Maciej i Jan synowie Jakuba. Pepkowie zaś reprezentowani byli przez Pawła syna Macieja. Nie inaczej było wśród Tarkowskich z Tarkowa Wielkiego, tu dla odmiany spotykamy ich pod zawołaniem Cholewa vel Cholewicz i Czastko oraz Kasma i Waga. Do Cholewów zaliczali się wtedy: Mikołaj Nadolny Cholewa, Lenart Cholewa i Wiencław Cholewicz, zaś za Czastkę podawał się Lenart syn Matysa. Wagą pisał się Jan Tarkowski, a Kasmą Szczęsny z Tarkowa. Oprócz Tarkowskich w dobrach Tarków mieszkali lub posiadali tu ziemię w 1567 r. m.in.: Walenty Trębicki herbu Ślepowron i Jan Żółkowski herbu Jastrzębiec, obaj na Tarkowie Wielkim. Wąsowski o Tarkowskich Zbigniew Wąsowski w swojej pracy „Monografia parafii Rozbity Kamień na Podlasiu” pisze również o rodzie Tarkowskich. Pojawiają się oni jako rodzina Kosieradzkich, którzy w 1666 r. wywiedli swoje szlacheckie pochodzenie przed sądami w Drohiczynie i Lublinie. Na podstawie przedstawionego przez tych ostatnich drzewa genealogicznego da się bezsprzecznie ustalić dla Tarkowskich z Podlasia ich prawidłowy herb, którym była tzw. Cholewa, a nie jak to podawał Kacper Niesiecki klejnot zwany Klamry. Opis jego został dołączony do akt siedemnastowiecznych i brzmi: „Jest miecz goły w polu czerwonym, po obydwu stronach klamra do niego obrócona, na hełmie korona, z niej strusich piór pięć wychodzi”. Wąsowski zatem podaje: „Tarkowscy herbu Cholewa byli zapisani w herbarzu Niesieckiego z herbem Klamry, co wprowadzało w błąd, ponieważ istotnie istniał odrębny herb Klamry przedstawiający dwie klamry skrzyżowane. Wizerunek herbu Cholewa też przedstawia dwie klamry, ale w innym układzie, stąd zapewne to skojarzenie. Tarkowscy pochodzili ze wsi Tarkowo Wielkie i Małe w parafii Przesmyki. Już w 1482 r. w aktach sądowych drohickich wystąpił Mikołaj Cholewa z Tarkowa. Natomiast w popisie wojskowym z 1567 r. wśród wielu dziedziców wsi Tarkowo wystąpili Mikołaj zwany Cholewa oraz Leonard zwany Cholewa. Przydomki ich wszystkich bez wątpienia pochodziły od nazwy używanego przez nich herbu. Potwierdza to niezbicie wywód szlachectwa ich Kosieradzkich”. Tarkowscy na urzędach Część dóbr Tarków zwano w XVIII w. Tarkowem Srebrnym i na takowym pisał się jeden z przedstawicieli Tarkowskich, sprawujący na Podlasiu urząd ziemski. Jerzy Urwanowicz w książce „Urzędnicy Podlascy” za czasów I Rzeczpospolitej wymienia kilku z Tarkowskich, piastujących wówczas stanowiska w województwie podlaskim. Wśród nich: Benedykta Tarkowskiego, który był najpierw wojskim mniejszym mielnickim przed 1772 r., potem wojskim większym (po 1772 r.), a następnie cześnikiem mielnickim w latach 1772–1775 i pisarzem mielnickim w 1775 r. Benedykt Tarkowski zmarł 11 lutego 1777 r. Oprócz niego był jeszcze Feliks Tarkowski, który pełnił urząd cześnika podlaskiego (zm. 12 listopada 1711r.) i Sebastian Tarkowski – ten w 1632 r. był komornikiem mielnickim, w latach 1648–1650 podstolim mielnickim, zaś w 1650 r. osiągnął godność chorążego i sędziego mielnickiego. Sebastian Tarkowski zmarł 18 grudnia 1665 r. Dane współczesne Współcześnie mieszka w Polsce ponad pięć tysięcy osób noszących nazwisko Wrzosek. Najwięcej jest ich w Warszawie i okolicy. Na terenie byłego województwa siedleckiego mieszka blisko 500 Wrzosków. Tarkowskich jest w kraju ponad 3,7 tys. W stolicy i tamtym regionie żyje ich ponad 400, zaś w ziemi siedleckiej niespełna 200, ci ostatni w olbrzymiej większości są potomkami założycieli podlaskiego Tarkowa. DARIUSZ KOSIERADZKI WRZOSKOWIE Dane uzupełniające: Najstarsze zapiski z ksiąg sądowych drohickich z XV w.: 1473 r. Mikołaj de Wrzoski 1473r. sprawa pomiędzy Bartoszem "oprawcą" (urzędnikiem doprowadzającym do sądu), a Małgorzatą Mikołajową z Wrzosek 1475 r. Michał Wrzosek 1479 r. Leonard de Wrzoski 1481 r. Piotr Wrzosek z Węgrowa 1481 r. Michał Wrzosek de Telaki 1481 r. Katarzyna Wrzosek żona Stanisława 1483 r. Jakub Wrzosek z Węgrowa Przysięga na wierność Koronie po przyłączeniu województwa podlaskiego do Polski, Drohiczyn 14 maj 1569 r. Wrzoski: Jakub syn Jana i .... syn Stanisława Andrzej syn Stanisława Szczęsny syn Stanisława Jakub syn Stanisława Wawrzyniec syn Stanisława Hieronim syn Stanisława Stanisław syn Marka Stanisław syn Adama Wawrzyniec syn Adama Marcin syn Jerzego Jędrzej syn Jana Jakub syn Macieja Stanisław syn Piotra Walenty syn Bartłomieja Jan syn Macieja Maciej syn Marcina Stanisław syn Marcina Wojciech syn Dominika Jakub syn Jana i za ojca swego Michała niemocnego Jan syn Abrahama Paweł syn Macieja Mikołaj syn Abrahama Stanisław, Andrzej, Paweł, Jan synowie Abrahama Mikołaj syn Jakuba Adam syn Stanisława Tomasz syn Stanisława Szczęsny syn Macieja Róża - wdowa po Janie Stanisław syn Rafała Szczęsny syn Rafała Dorota - wdowa po Walentym dziedzicowie z Wrzosków Pospolite ruszenie, Radoszkowice na Białorusi 1567 r.: Wrzoski: Jakub "Grondyj?" - klacz, kord Jan syn Abrahama - klacz, miecz Bartosz syn Mikołaja - klacz, miecz Walenty Niepiekło z półwłóczka swego i swojej żony stawił klacz i miecz Jan i Stanisław "Drobiakow?" bracia rodzeni - pieszo, rohatyny Stanisław wysłał sługę - klacz, rohatyna Stanisław "Benk?" wysłał syna Szczęsnego - klacz, miecz Stanisław syn Szczęsnego - pieszo, miecz Marcin syn Jerzego - pieszo, kord Maciej "Benk?" - klacz, miecz Jakub syn Jana - pieszo, kord Jan - pieszo z kordem Walenty syn Szczepana "Wawrzyńców" - pieszo z mieczem Stanisław syn Bartosza - pieszo, rohatyna Maciej syn Wawrzyńca "Benk?" - pieszo, miecz Wojciech syn Dominika - pieszo, miecz Walenty syn Dominika - pieszo, miecz Marcin syn Stanisława - pieszo, kord Walenty "Tryszczeński?" od żony swej pieszo z mieczem wdowa po Marcinie wysłała syna Marcina - pieszo, miecz Andrzej Wyszomierski od żony swej - klacz, kord Stanisław syn Marcina "Bochenkow???" - pieszo, miecz Stanisław syn Macieja "Nagórny" - pieszo, rohatyna Jakub "Kuropatwa" wysłał syna Macieja pieszo z rohatyną Stanisław "Drobnik?" syn Dzierżka - pieszo, rohatyna Mikołaj syn Jakuba - koń, arkabuzer! Walenty syn Stanisława - pieszo z mieczem i siekier± Stanisław syn Adama - koń Podatek z 1580 r.: Wrzoski: urodzeni Stanisław i Paweł Wzroskowie z cześnikami swoimi z 10 włók ziemskich TARKOWSCY Dane uzupełniające: Najstarsze zapiski sądowe z Drohiczyna XV w.:. 1476 r. Mikołaj Tarkowski zwany Cholewa 1477 r. Marek Pliszka, Mikołaj Tarkowski 1479 r.Mikołaj Cholewa z Tarkowa 1481 r. Paweł "de Tarnkowo" (Tarkowo), Maciej "Tarnkowski" (Tarkowski) 1482 r. Mikołaj Cholewa z Tarkowa (wraz z ) Maciejem z Paprotnej Podawczyc, Mikołajem Pliszką, Andrzejem Łozą 1483 r. Piotr "Poświętny" z Tarkowa, Czamborowa z zięciem Janem i córką Barbarą Przysięga na wierność Koronie 1569 r. Drohiczyn: "Tarnkowo Małe" (Tarkowo Małe): Maciej syn Jakuba Ambroży syn Jana Stanisław syn Jana Sebastian syn Jana Stanisław syn Macieja Adam syn Stanisława Józef syn Stanisława i za synowca swego Wojciech syn Jakuba Jan syn Jakuba Więcław syn Piotra dziedzicowie z Tarnkowa Małego "Tarnkowo Małe i Wielkie": Jan syn Jana i za synowca swego... Krzysztof... Wojciech... Jan syn Wojciecha Walenty za żonę swoją Zofię dziedzicowie z Tarnkowa (Tarkowa) Popis pospolitego ruszenia Radoszkowice 1567 r.: Wieś Tarkowo: Matys syn Pawła z Pliszek, z Tarkowa Małego z części swojej, którą ma od Jana Glimuntowicza, od ojca swojego i z innych części swoich gdziekolwiek ma stawił konia Matys "Soborek" syn Mikołaja - koń Jozue? syn Mikołaja - koń Adam syn Stanisława - pieszo, rohatyna Paweł syn Macieja "Pępko?" - pieszo, kord, rohatyna Wawrzyniec syn Piotra - koń Jan syn Jakuba - koń Maciej syn Jakuba "Soborek?" - koń Wojciech syn Jakuba - koń "Wenslaw" (Więcław) syn Piotra - klacz, kord Wieś Tarkowo Wielkie: Matys "Czastko?" wysłał syna Lenarta - koń Mikołaj "Nadolny" Cholewa - koń, rohatyna Jan syn Mikołaja - koń Lenart Cholewa syn Macieja - koń Andrzej syn Jana - pieszo Wojciech syn Jana - koń Stanisław syn Marcina - koń, rohatyna Serafinowa wdowa wysłała - koń Marcin syn Pawła - koń Walenty "Próchnik?" syn Mikołaja - koń Walenty Trębicki - koń Jan Żółkowski wysłał syna - koń Więcław Cholewicz wysłał syna - koń Jakub syn Macieja - pieszo z kijem!!! Jakub syn Adama - koń Szczęsny "Kasma?" z Tarkowa - koń Jan "Waga" wysłał wnuka swojego - koń Andrzej syn Marcina - pieszo "Urzędnicy Podlascy..." J. Urwanowicz: Tarkowscy herbu Klamry (Niesiecki IX s.9) Benedykt Tarkowski - wojski mniejszy mielnicki (a.1772r.), wojski większy mielnicki (1772), cześnik mielnicki (1772-75), pisarz mielnicki (1775), zm. 11 lutego 1777 r. Feliks Tarkowski - cześnik podlaski, zm. 12 listopada 1711 r. Sebastian (Stanisław) - komornik mielnicki 1632 r., podstoli mielnicki (1648-50), chorąży mielnicki 1650 r., sędzia mielnicki, zm. 18 grudnia 1665 r. NN (bez imienia) - podstoli drohicki w XVIII w. Fragmenty z książki „Sokołów Podlaski. Dzieje miasta i okolic” pod red. G. Ryżewskiego, Sokołów Podlaski 2006, z rozdziału „Osadnictwo lewobrzeżnej części ziemi drohickiej w XV i na pocz. XVI w. – okolice Sokołowa, Węgrowa i Mord. T. Jaszczołt: „… Wsie Tarków Wielki i Tarkówek Mały w XV w. stanowiły jeszcze jedną dziedzinę. Mieszkający tu ród szlachecki był herbu Cholewa. Znamy członków tego rodu od poł. XV w. W 1448 r. występował Stanisław Olkowicz z Tarkowa. W 1469 r. Mikołaj z Tarkowa przedstawił świadków w sądzie w sprawie o kradzież. W 1470 r. tenże Mikołaj wyrokiem konsystorza janowskiego miał zwrócić kościołowi w Przesmykach dobra zapisane przez nieżyjącego Stanisława z Tarkowa. Mikołaj mógł być synem owego Stanisława. Mikołaj zapisywany z przydomkiem Cholewa pojawiał się w sądzie drohickim do 1482 r. W latach 1458 – 1482 występował Andrzej zwany Waga… w następnym roku występowała wodwa po nim Beata z dziećmi: Maciejem, Klemensem, Janem, Stanisławem, Piotrem, Dorotą i Katarzyną. Oprócz nich z Tarkowa w tym czasie pisali się: Wszebor, Wawrzyniec, Paweł, Piotr zwany Poświętny z żoną Stachną, Maciej… Tarkowscy stawili się do popisu wojskowego z 4 końmi (1528)…” „…Wrzoski były wzmiankowane po raz pierwszy w zapiskach sądy drohickiego w 1450 r… informacje o mieszkańcach tej wsi pochodzą z lat późniejszych. W 1464 r. Piotr Wrzosek świadczył na dokumencie Andrzeja Kossowskiego nadającego dąbrowę Piotrowi Popławskiemu. W księdze sądowej drohickiej z lat 1483-1484 spotykamy kolejnych dziedziców z Wrzosek, których jednak z braku bliższych danych trudno powiązać w konkretne grupy rodzinne. W latach 1473 – 1475 występował Michał, być może identyczny z Michałem Wzroskiem z Steląg, odnotowanym w 1481 r., w 1473 r. występował Mikołaj Wrzosek z żoną Małgorzatą… W latach 1475 – 1485 był notowany Maciej zwany Garbatym z Wrzosków, którego synami byli Szczepan i Stanisław występujący w latach 1478 – 1483. W latach 1485 – 1497 był znany Dersław… W latach 1481 – 1482 wzmiankowany był Piotr Wrzosek z Węgrowa. Z Węgrowa pisał się również Jan Wrzosek, żonaty z Dorotą, notowany w latach 1478 – 1483. W 1477 r. pojawił się Jakub. Od 1488 r. występował Leonard, który w 1495 r. zeznawał w sprawie Pogorzelskich przeciw Wodyńskim. W 1552 r. Wrzoskowie wywodząc szlachectwo podali jako swój herb – Dąbrowę…” Poprawiony (sobota, 04 września 2010 11:28) Brodacki herbu Pruspiątek, 03 września 2010 14:21 | Wpisany przez darek |
Brodaccy herbu Prus IRód ten został zapewne osadzony pierwotnie nadaniem wielkoksiążęcym na zwyczajowych w tych przypadkach 10 włókach ziemskich opodal Sokołowa. Dobra gniazdowe Brodackich graniczyły w XV w. z innymi, w większości posiadającymi bardziej rozległe dziedziny rodzinami szlacheckimi. Od zachodu byli to Błońscy, od południa Kożuchowscy, a od wschodu Krasnodębscy. Bardziej skomplikowana granica przebiegała za to od północy, gdzie oprócz głównych sąsiadów Sepieńskich vel Sokołowskich, panów na włości kupientyńsko – rogowskiej, byli jeszcze Dziegieccy i Bachorscy. Brodaccy wśród sąsiadów Jeśli chodzi o Dziegieckich, ci reprezentowani byli w 1481 r. przez Pawła Dziegieckiego. Według jednych Dziegieccy stanowili gałąź Wojewódzkich inni uważają ich za odrębną rodzinę, która wyprzedała swoje dobra Dziegietnia i przeniosła się w inne strony kraju, lub najzwyczajniej w świecie wymarła po mieczu. Faktem jest, że gniazdo ich stopniowo przyłączono do dóbr sokołowskich Sepieńskich. Zresztą już Mikołaj Sepieński herbu Nowina z Sokołowa jeszcze w 1476 r. znacznie rozszerzył swoje władanie w tej okolicy o część dóbr Bachorza, które przyjął w zastawie od Grzegorza Bachorskiego. Potem spory o Bachorzę ciągnęły się kolejne sto lat a pretensje do nich zgłaszali zarówno spadkobiercy Sepeńskich Kiszkowie herbu Dąbrowa, jak i Krasnodębscy herbu Pobóg. W międzyczasie sąsiedzi Brodackich stopniowo dzielili swoje pierwotne nadania pomiędzy licznych potomków. Tak powstały Błonie Wielkie (dziś Duże) i Błonie Małe (Błoniczko), a trzeba pamiętać, że jeszcze w 1441 r. Andrzej z Błonia wraz z małżonką Katarzyną sprzedał ich znaczną część Bielińskim tj. Tomaszowi i Przecławowi z Bielan. Zresztą możni wówczas Bielińscy mieli chrapkę również na dobra Patrykozy należące na pewno w l. 1474-1479 do Stanisława Patrykoskiego. Wojewódki zaś rozpadły się na dwie wsie Panki i Wielkie (dziś Górne i Dolne). Z kolei Krasnodęby podzielono pomiędzy Spytka, Kosmę i Rafała i od ich imion powstały trzy maleńkie miejscowości posiadające wspólną nazwę główną. Nie spowodowało to bynajmniej zmniejszenia się w ej rodzinie zapotrzebowania na kolejne ziemie skoro już w 1459 r. Jan i Stanisław z Krasnodębów zakupili szmat ziemi położonej przy drodze biegnącej z Brodacz do Sokołowa od Wojciecha, Macieja i Andrzeja z Wojewódek. Co się tyczy Kożuchowskich, na gruntach których w 1419 r. zbudowano pierwszy kościół katolicki i założono parafię wykształciły się tu siłą rzeczy dwie wsie Kożuchów Wielki i Kożuchówek. Oprócz nich w 2 poł. XV w. wydzieliły się też kolejne dwie miejscowości Włodki – w 1474 r. zanotowano, że należały do Włodka Kożuchowskiego, protoplasty naszych Włodków i Zawady, również w 1482 r. należące do Kożuchowskich, który przedstawiciele w tej wsi dali początek rodzinie Zawadzkich. Przydomek „Brodacz” Historyk Tomasz Jaszczołt sugerując się herbem naszych Brodackich, Prusem I przypuszcza, że ród ten podobnie jak inne z okolicy np. Stelęgowscy, Kowiescy, czy Pogorzelscy za swoich przodków może mieć uciekinierów z Prus na Mazowsze. Nic niestety bliższego na ten temat nie wiemy. Za to znamy szereg opowieści i legend z tej okolicy, które mówią o mieszkającym opodal tej wsi kupcu z długą brodą i dziedzicach, którzy mu jej zazdrościli i sami takie pozapuszczali, czy też inne mówiące o przegranym zakładzie pomiędzy kupcem a młodym dziedzicem, dozgonnym kawalerem który zmuszony został zapuścić brodę niespodziewanie stając na ślubnym kobiercu. Tak czy inaczej nie ulega wątpliwości, że to właśnie broda, czy też brody były przyczyną bezpośrednią nadania tej wsi nazwy Brodacze. Zresztą taki przydomek, nazwisko obowiązywało u pierwszych znanych Brodackich jeszcze na przełomie XV i XVI w. Pierwsze zachowane dokumenty i odpisy odnoszące się do naszych Brodackich pochodzą bowiem dopiero z 2 poł. XV w. Wymieniają one kolejno w 1478 r. Andrzeja z Brodacz, Świętosława oraz Jana zwanego Brodacz i Stefana de Brodacze, a w 1484 r. znów Świętosława Brodacza z Brodacz. Wiemy również, że w 1528 r. z Brodacz na popis pospolitego ruszenia szlachty do Drohiczyna przybyło dwóch konnych żołnierzy. Na podobny przegląd w 1567 r. do odległych Radoszkowic na Białorusi z województwa podlaskiego, ziemi drohickiej, ze wsi brodacze stawiło się już dziesięciu szlachciców, w tym 7 konno i trzech pieszo. O zamożniejszych należeli: Stanisław syn Pawła, Paweł syn Jerzego, Stanisław syn Wojciecha, Lenart syn Andrzeja. Oprócz nich wiemy o Mikołaju zwanym „Roj”, który wysłał konno z mieczem swojego syna Walentego i należącym do tej samej rodziny Stanisławie „Roj”. Z Brodacz stawili się też inni w osobach Marcina Błońskiego syna Pawła, także Stanisława Toczyskiego i Grzegorza „Rogala” synu Macieja, który podobnie jak Mikołaj Brodacki syn Krzysztofa przybył na popis pieszo. W 1569 r. w czasie składania przysięgi przez szlachtę podlaską po przyłączeniu naszego województwa bezpośrednio do Korony odnotowano obecność dziewięciu przedstawicieli ze wsi Brodacze. Wśród nich pojawiają się nie znane z poprzednich spisów osoby np. Stanisław syn Bartosza, Bartosz syn Ambrożego, Tomasz syn Andrzeja, czy Serafin syn Jana. Uzupełnieniem niejako szesnastowiecznych informacji jest spis podatkowy z 1580 r., kiedy to szlachta została zobowiązana do specjalnych opłat na rzecz prowadzenia wojny z Moskwą o Inflanty. W imieniu swoim im pozostałych dziedziców z brodaczy stosownych opłat dokonali Walenty i Stanisław. Pierwszy z 6 1 włóki, drugi z 3 1 włók ziemskich. Współcześni przedstawiciele Nasi Brodaccy nigdy nie należeli do liczniejszych rodów w ziemi sokołowskiej, podobnie jak wieś Brodacze, które w 2 poł. XIX w. składały się zaledwie z szesnastu gospodarstw, rozlokowanych głównie wzdłuż strugi zwanej Starą Rzeką, płynącej od Bachorzy przez Sypytki, Brodacze, Błonie Duże na Bielany i wpadającej opodal Siedlec do Liwca. Choć dane statystyczne odnotowują mieszkających współcześnie w Polsce ponad tysiąc brodackich, to zaledwie kilkanaście procent z tego to nasi Brodaccy wywodzący się z gniazda rodowego pod Sokołowem – Brodaczy. DARIUSZ KOSIERADZKI Dane uzupełniające: Najstarsze zapisy w księgach drohickich z XV w.: 1478 r. Andrzej z Brodacz, Świętosław z Brodacz 1478 r. Jan zwany Brodaczem, Stefan de Brodacze 1484 r. Świętosław Brodacki z Brodacz Popis pospolitego ruszenia Radoszkowice na Białorusi 1567 r.: Brodacze: Stanisław syn Pawła - klacz, miecz Marcin syn Pawła Błoński - pieszo, rohatyna Mikołaj "Roj" wysłał syna Walentego - klacz, miecz Paweł "Jurko?" (syn Jerzego?) - klacz, miecz Stanisław "Roj" - klacz, rohatyna Stanisław syn Wojciecha - klacz, rohatyna Mikołaj syn Krzysztofa - pieszo, rohatyna Stanisław Toczyski - klacz Lenart syn Andrzeja - klacz, miecz Grzegorz syn Macieja "Rogala" - pieszo Przysięga na wierność Koronie po przyłączeniu województwa podlaskiego do Polski, Drohiczyn 1569 r.: Brodacze: ... syn Pawła i od ojca ....(imiona nieczytelne) Stanisław syn Andrzeja Stanisław syn Bartosza Bartosz syn Ambrożego Tomasz syn Andrzeja Jan syn Walentego i za ojca swego Serafin syn Jana Maciej syn Mikołaja Jan syn Jakuba Fragmenty z książki „Sokołów Podlaski. Dzieje miasta i okolic” pod red. G. Ryżewskiego, Sokołów Podlaski 2006, z rozdziału „Osadnictwo lewobrzeżnej części ziemi drohickiej w XV i na pocz. XVI w. – okolice Sokołowa, Węgrowa i Mord. T. Jaszczołt: „…Brodacze, jako graniczące z Wojewódkami, były notowane już w 1453 r. Natomiast pierwszych właścicieli tej wsi spotykamy później. W XV w. nosili oni przydomek Brodacz, dopiero później nazwali się Brodackimi. Byli herbu Prus, z którym zostali poświadczeni w 1594 r. W 1469 r. Świętosław brodacz miał sprawę w sądzie z sąsiadem Andrzejem z Dziegietni. Występował jeszcze w 1484 r. Oprócz niego dziedziczyli tu także inni: Andrzej Brodacz w 1478, Mikołaj w latach 1478 – 1485, Jan w 1478 r.. Marcin w 1485 r., Stefan Brodacz żonaty z Dorotą, występujący w latach 1478 -1484. Źródła nie podają informacji o ich pokrewieństwie. Z pewnością jednak stanowili jeden ród, jak widać, niezbyt licznie rozrodzony. W 1528 r. wystawili do popisu 2 konie…” …W 1469 r. Andrzej Skoczek z Dziegietni płacił karę sądowi i sąsiadowi Świętosławowi Brodaczowi za rany, które mu uczynił. W 1478 r. był oskarżany przez Mikołaja Brodacza o zabór trzech koni. W aktach drohickich występował jeszcze (Andrzej Skoczek Dziegiecki) do 1484 r., np. w 1483 r. wziął w zastaw od Świętosława z Brodaczy jakiś grunt… (Źródło: BPAN Kraków, nr 8823, z.X, k.11, z.XIII, k.34; APK, ZZ, nr32; AGAD, Castr. Droh. nrII/1, k.265v,266,266v,471,475v,485, 493; ADS, D 1, k.47; NAHB Mińsk, f.1759, op.2, nr22, k.4,6) Poprawiony (sobota, 04 września 2010 07:14) |